ANTAŬPAROLO

de la Gvidilo al la 17 celoj por daŭripova evoluigo de UN

Humphrey Tonkin

Antaŭ vi troviĝas gvidilo al la Deksep Celoj por Daŭripova Evoluigo, kiun Unuiĝintaj Nacioj lanĉis en la jaro 2015, kun aprobo de ĉiuj siaj membraj ŝtatoj. La Celoj, kune kun siaj subceloj kaj aliaj detalaj planoj, formas la bazon de la evoluiga strategio de UN dum la periodo 2015-2030.

Tiu ĉi gvidilo celas informi vin pri la Celoj kaj doni sugestojn pri kiel vi kaj viaj esperantistaj kolegoj kaj konatoj povas engaĝiĝi en kunlaboro por realigi ilin.

Kial entute ni esperantistoj aliĝu al tiu internacia kampanjo? La Celoj ja ne mencias la lingvan demandon entute, kaj certe ne aludas al Esperanto. Aliflanke, se ni ne estas esperantistoj nur por esti esperantistoj, sed efektive volas krei pli bonan kaj pli egalecan mondon, la Celoj donas al ni vojon kie ni povas konversacii kun tiuj aliaj personoj kiuj same celas pli bonan estontecon – ĝuste la homoj plej malfermaj al nia ideo pri internacia lingvo. La Celoj donas al ni vojon montri kion la Esperanto-movado, kun siaj malfermaj komunikkanaloj kaj sia spirito de gefrateco, povas atingi per kunordigita kaj celkonscia laboro. Tiel, ni povas en netruda maniero atentigi pri Esperanto homojn principe favorajn al similaj valoroj.

La manko de menciado de lingvoj inter la Deksep Celoj estas frape evidenta kaj en si mem bedaŭrinda kaj erara – sed la realo estas, ke lingvoj estas unuavice rimedoj, ne celoj. Sen efika lingva komunikado, neniuj el la Celoj realiĝos – ĉar lingvoj formas la bazon de komunikado, kaj komunikado estas necesa por komuna laboro. En tiu senco, Esperanto havas rilaton kun ĉiuj el la Celoj. Fundamenta demando pri ĉiu Celo estas: Kiel Esperanto rilatas al tiu ĉi Celo? Kiel ni povas uzi Esperanton por realigi tiun ĉi Celon?

Kaj se ni volas progresigi Esperanton, ni prefere estu modelo por la mondo ne nur en lingva senco sed ankaŭ en farada senco: ni kunlaboru kun homoj de bona volo kaj ni alportu al la komuna agado nian specialan kontribuon, nome la kapablon unike efike kunlabori.

Ni ja povus kritiki la Celojn pro tio kio mankas – manko de atento al kulturaj (kaj sekve lingvaj) valoroj kiel dimensioj de la evoluigo; manko de atento al lingva diskriminacio, al la rolo de lingvo en politiko, edukado, amaskomunikado k.s. Sed unu el niaj taskoj ja povas esti, ke ni atentigu pri difinitaj mankoj – sed ĉiam en konstrua, celkonscia maniero. Ni ankaŭ konsciu, ke la fakto, ke ĉiu membra ŝtato tiel facile akceptis la Celojn, povus montri solidarecon aŭ povus montri nur malfortan intencon ilin realigi: foje estas pli facile voĉdoni por io pri kio oni ne interesiĝas ol kontesti ĝin… Do, gravas insisti ĉe niaj registaroj kaj ties instancoj.

Jes, bonas kaj gravas certagrade resti en nia propra lingva medio – ĝui la amikan rondon, diskuti pri terminologio aŭ la venonta kongreso, turismi en tiu aŭ alia ekzotika loko (tiam kiam, kaj tie kie, tia turismo eblas…) – sed ankaŭ gravas agi pozitive kiel civitanoj de la mondo, kaj antaŭenigi la spiriton de Esperanto per kunlaboro kun aliaj personoj.

Do, nia helpo, nia kunlaboro, nia kuraĝo, gravas, precipe en mondo kie indiferento tro ofte venkas, kaj avaro tro ofte triumfas super justeco. Esperanto indas la penon – kaj ja la nepoj nin benos!

Ni petis deksep homojn kun apartaj kvalifikoj prezenti en tiu ĉi gvidilo la deksep Celojn. Kun ilia helpo (sed ankaŭ kun niaj propraj pensoj), ni ankaŭ kunmetis etan kolekton de ideoj pri la manieroj laŭ kiuj vi povos kunlabori en realigo de la Celoj kaj utiligi viajn unikajn kontaktojn tiurilate.

Vi certe ne konsentos pri ĉio kion niaj aŭtoroj skribas, kaj vi certe havos proprajn aldonajn ideojn pri kelkaj Celoj (ideoj kiuj, cetere, foje ripetiĝas de Celo al Celo, ĉar ili ĉiuj estas interrilataj) – sed se la rezulto de via legado estos pli da diskutado, pli da engaĝiĝo, tio per si mem antaŭenigos la debaton kaj helpos meti Esperanton tien kie ĝi devus troviĝi – en la avangardo de konstrua kaj pozitiva ŝanĝiĝo.


KION FARI?

Unuope,

vi povas

  1. informiĝi pri la Celoj, tiel ke vi parolu kaj agu saĝe,
  2. viziti www.esperantoporun.org kie vi trovos utilajn informojn pri la Celoj kaj la vidpunkto de UEA en tiu rilato,
  3. aliĝi al lokaj, regionaj kaj naciaj grupoj aŭ organizoj kiuj laboras por la Celoj, precipe via landa Asocio pri UN (www.wfuna.org), kaj/aŭ Junulara Asocio de UN (https://www.un.org/development/desa/youth/what-we-do/what-can-you-do/unya.html),
  4. fariĝi volontulo por Unesko: https://en.unesco.org/countries/associations-centres-and-clubs-unesco (la retejo ekzistas en kelkaj lingvoj),
  5. proponi vin kiel kunlaboranton de la laborgrupo de UEA pri rilatoj kun UN (oni bezonas surlokan helpon en Novjorko, Ĝenevo kaj Vieno, sed oni ankaŭ akceptas helpon dedistance: skribu al info@esperantoporun.org),
  6. informi viajn esperantistajn amikojn pri la problemoj kiujn la Celoj alfrontas,
  7. informi viajn neesperantistajn amikojn kaj kolegojn pri tio, kion la esperantistoj faras por realigi la celojn,
  8. interveni ĉe lokaj, regionaj kaj naciaj politikistoj, ĵurnalistoj k.a.,
  9. uzi sociajn mediojn por disvastigi informojn kaj raporti pri tio kion vi faras,
  10. verki artikolojn por amasmedioj aŭ sendi leterojn al la redakcio,
  11. verki artikolon pri la Celoj, aŭ pri specifaj Celoj, por la Esperanto-gazetaro,
  12. kunlabori kun fakaj Esperanto-asocioj ĉirkaŭ temoj ligitaj al iliaj interesoj kaj al la Celoj,
  13. instigi aliajn esperantistojn same agi,
  14. se vi havas specialigitajn, fakulajn sciojn kiuj rilatas al la 17 Celoj, meti tiujn fakajn sciojn je la dispono de via loka grupo kaj via landa asocio, kaj fortigi vian kapablon paroli kaj skribi pri ili en Esperanto,
  15. regule ricevi la dumonatan informilon de la Novjorka oficejo de UEA: skribu al esperanto.un@gmail.com,

… Kaj certe ni forgesis kelkajn eblecojn!

Grupe,

vi povas

  1. kun viaj grupanoj, analizi la Celojn el la vidpunkto de lingvo (kiujn lingvajn implicojn ili havas; kiel lingvaj demandoj rilatas al ĝia sukcesa realigo?), kaj komuniki viajn konkludojn al via landa Asocio pri UN aŭ al reprezentanto de UEA ĉe UN, por transdono al UN,
  2. organizi kunvenojn (realajn aŭ virtualajn) ĉirkaŭ unuopaj Celoj, precipe se en via grupo estas fakuloj kiuj povos pli detale klarigi,
  3. organizi kunvenojn por specife pridiskuti unu el la ĉapitroj en tiu ĉi Gvidilo,
  4. inviti eksterajn fakulojn paroli al la grupo kaj poste (a) krei malgrandan terminaron pri la temo kaj (b) pridiskuti ĝin en Esperanto en via grupo,
  5. elserĉi projekton de loka, regiona aŭ nacia (aŭ internacia) organizo, sindikato, preĝejo, UN-asocio, kaj formi kunlaborantaron el inter la loka esperantistaro (vidu ankaŭ la sekcion pri unuopuloj, ĉi-supre,
  6. trovi lokan projekton iel ligitan al la Celoj, kiun vi povas realigi kiel grupo.
  7. kunfesti la specialajn tagojn de UN kiujn UEA aparte rekonas; tiuj ĉi tagoj ofte tuŝas temojn rilatajn al la Deksep Celoj (ekzemple, Internacia Virina Tago [8 marto], Internacia Tago de Familioj [15 majo], Internacia Tago de Paco [21 septembro], Universala Infana Tago [20 novembro], Homrajta Tago [10 decembro] – plus kompreneble UN-Tago [24 oktobro]; plenan liston vi povas trovi ĉe http://www.un.org/en/sections/observances/international-days/

… kaj tiel plu.

Lande,

vi mem, kaj eble via loka Esperanto-grupo, povas instigi vian landan asocion

  1. aliĝi al via landa Asocio pri Unuiĝintaj Nacioj kaj kunlabori kun ĝi,
  2. kontakti vian landan Unesko-Komisionon kaj proponi kunlaboron,
  3. fari rektan kontakton kun eventualaj oficejoj aŭ centroj de UN en via lando,
  4. aperigi materialon kaj konsilojn pri la Celoj en via landa Esperanto-gazeto, Fejsbuk-paĝo k.s.
  5. okazigi kunsidojn kaj diskutojn pri la Celoj en regionaj aŭ naciaj kongresoj kaj renkontiĝoj,
  6. asigni al unu estrarano la taskon regule okupiĝi pri UN-aferoj kaj instigi lokajn grupojn kaj unuopulojn tion fari.

… kaj simile,

Inter la rimedoj facile alireblaj estas abundaj nacilingvaj retejoj de UN (precipe https://www.un.org/sustainabledevelopment/ en la diversaj UN-lingvoj kaj https://sdgs.un.org/ en la angla), de landaj asocioj pri UN, de la diversaj instancoj de UN (pri nutrado, pri sano, pri infanoj, pri homaj rajtoj ktp.) kaj Unesko, kaj, en Esperanto, la retejo de la organizo Esperanto por UN, www.esperantoporun.org, kaj blogo pri UN sub aŭspicio de UEA https://unesperante.wordpress.com/.

En la jaro 2016, la Studogrupo pri Lingvoj kaj Unuiĝintaj Nacioj organizis en Novjorko simpozion pri “Lingvoj kaj la Celoj por Daŭripova Evoluigo” kies raporton (bedaŭrinde nur en la angla lingvo) vi povas trovi ĉe www.languageandtheun.org.